خط علم

بازی های رایانه ای و خلاقیت

بازی های رایانه ای و خلاقیت

فهرست مقاله

خلاقیت

بدون شک پیشرفت های بشر در زندگی حاصل خلاقیت است. دنیایی که در آن زندگی می کنیم به سرعت در حال تغییر است و خلاقیت کلیدی است که امکان مواجهه با مشکل ها، سازگاری و در نهایت موفقیت را برای ما فراهم می سازد هدف اصلی تعلیم و تربیت بایستی تربیت انسان های متفکر و خلاق باشد. پرورش خلاقیت در همه ی افراد خصوصا در دانش آموزان از مسائل مهمی است که همواره از سوی صاحب نظران تعلیم و تربیت توصیه شده است و این امر با رسالت آموزش و پرورش یعنی شکوفا کردن استعدادهای بالقوه نیز ارتباط مستقیم دارد. در حقیقت پرورش خلاقیت در نظام آموزشی منجر به تربیت افراد کارآفرین، مبتکر و خلاق در جامعه خواهد شد و چنین افرادی در فرآیند توسعه پایدار جامعه نقش بسیار مهمی در تولید علم، دانش و تکنولوژی بر عهده خواهند داشت. برای اینکه دانش آموز خوب تربیت شود و در آینده فردی مفید باشد باید خلاق، نقاد و دارای بینش علمی و آزادی اندیشه باشد. در برنامه های مدارس باید روش هایی گنجانده شود که از طریق آن دانش آموزان قابلیت های چگونه آموختن را از طریق نظم فکری بیاموزند. از سوی دیگر خلاقیت یک ویژگی مطلوب انسانی است که مدارس باید برای آموزش و پرورش آن جدیت نشان دهند. فراهم کردن محیط های مناسب پرورش خلاقیت خصوصا در سال های اولیه تحصیل بر توانایی تاثیر مثبتی دارد و افکار خلاق آن ها را تقویت می کند. پس خلاقیت توانایی خلق ایده ها یا مصنوعاتی است که جدید، شگفت انگیز و ارزشمند هستند. خلاقیت منجر به حل مساله، ایده سازی، مفهوم سازی و تولیداتی می شوند که بدیع و جدید باشند. از سوی دیگر انتخاب راهبردهای مناسب آموزشی از نیازهای آموزش و پرورش کشور ما می باشد که موجب ارتقای کیفیت یادگیری می گردد. از نظر آمابیل یکی از عناصر اساسی در خلاقیت مسائل انگیزشی است از نظر وی به این دلیل که کار خلاقانه نیاز به صرف انرژی دارد علاقه مند بودن، اصرار و پافشاری به رغم مواجه شدن با مشکلات و داشتن انگیزش به خصوص انگیزش درونی برای پرورش خلاقیت بسیار مهم است پس می توان گفت به کارگیری فناوری ها و روش های نوینی چون بازی های آموزشی رایانه ای در امر تعلیم و تربیت زمینه پیدایش تفکر انتقادی و در نتیجه خلاقیت دانش آموزان را فراهم می آورد.

بازی های رایانه ای

بازی رایانه ای را می توان منبع یادگیری و نیز سرگرمی به شمار آورد. بازی های رایانه ای باعث بهبود تجسم فضایی و افزایش مهارت انتزاعی ذهنی افراد می شود. بازی های آموزشی رایانه ای به دلیل انعطاف پذیری در دسترسی به انواع برنامه ها، خودپویایی، محتوای غنی و توانایی پاسخگویی به نیازهای دانش آموزان بسیار مورد توجه نطام آموزشی قرار گرفته است. شناخت انواع بازی های رایانه ای به ویژه جایگاه بازی آموزشی رایانه ای در نظام آموزشی کشور و استفاده از آن به عنوان ابزار کمک آموزشی ضروری به نظر می رسد. افراد در خلال بازی ها به ویژه بازی‌های آموزشی به مفاهیم ذهنی جدیدی دسترسی پیدا می کنند و مهارت های بیشتر و بهتری را کسب می نمایند و استفاده از آن در آموزش باعث افزایش خلاقیت، توجه، تمرکز، قدرت تخیل، انگیزه و عملکرد بهتر دانش آموزان می‌شود. بازی به دانش آموزان کمک  می کند تا دنیایی که در آن زندگی می کنند بشناسند، بفهمند، کنترل کنند و میان واقعیت و تخیل فرق بگذارند. در حال حاضر دانش آموزان با مشکلات یادگیری و فقدان انگیزش تحصیلی مواجه هستند و به کارگیری بازی های آموزشی رایانه ای می تواند فقدان انگیزه و اشتیاق دانش آموزان را حذف و یا کمرنگ کند و پیشرفت آن ها را در یادگیری بهبود بخشد.

اهمیت مساله خلاقیت و بازی هایی رایانه ای

اهمیت مساله در این است که این توانمندی مهم و پایه ای خلاقیت از دوران کودکی در انسان ها پرورش می یابد چرا که شکل گیری بسیاری از توانمندی ها، استعدادها و رشدشناختی و شخصیتی در این دوران از حساسیت خاصی برخوردار است و اگر بخواهیم دانش آموزانی خلاق، نوآور و سازنده تربیت کنیم  باید از نخستین پایه های زندگی آغاز کنیم. دانش آموزان خلاق به دنیا می آیند اما خلاقیت بسیاری از آنها دچار افت می شود. با توجه به اینکه در بازی های رایانه ای سخت گیری و فشار برای جدی گرفتن فعالیت های آموزشی توسط معلم وجود ندارد فرصت بیشتر برای تجربه روش های کودک محور وجود دارد. از طرفی بازی با رایانه موجب آموزش کار با رایانه نیز می‌شود. دنیای بازی های رایانه ای سرشار از شگفتی هاست جایی که دانش آموزان را تا مرز تحقق رویاها می برد و آنان را در دنیایی از هیجان و ماجراجویی ها رها می کند. در این دنیای مجازی افراد در عین پیروز شدن، شکست می‌خورند و در عین آزاد بودن در جبر قرار دارند. یکی از راههای رشد و توسعه قوه خلاقیت و ابداع در کودکان پرداختن به فعالیت هایی همچون بازی های رایانه ای استاندار است که خود حاصل خلاقیت مغز آدمی بوده بنابراین این قوه را در دانش آموزان تقویت می کند. بازی های رایانه ای موجب می شود که دانش آموزان به کاوش و تجسس بپردازند و این امر موجب ارتقا تمرکز و حافظه می  شود و در اغلب بازی ها دانش آموزان به انتخاب گزینه های مختلف، دستور دادن، هدایت کردن و جست و جوی دقیق و کاوشگرانه در محیط مربوط به بازی خود می پردازند که اکثر آن ها دربرگیرنده ی بحث، گفت و گو، پیش بینی است و همه ی این تمرینات در ارتقای خلاقیت نقش دارد. در هر صورت بازی های آموزشی رایانه ای با ویژگی های منحصر به فرد خود جذابیت به کارگیری همزمان حواس چندگانه، تعامل یادگیرنده با موضوع، محیط یادگیری و فضای آموزشی جذاب را برای یادگیرندگان فراهم می کنند که به صورت خودانگیخته و با اطمینان خاطر به یادگیری می پردازند. در این محیط قابلیت تکرار و بازخورد صحیح، فراهم بودن امکان یادگیری با سرعت لازم یادگیرنده، عدم ترس از تنبیه و آزادی عمل در جریان یادگیری موجب افزایش انگیزه یادگیری، عمق و پایداری آن و نگرش مثبت دانش آموز نسبت به درس و مهارت مورد نظر می شود. کلیه این عوامل نیز فراهم شدن امنیت روانی دانش آموزان و در نتیجه افزایش اعتماد بنفس و رشد مهارت های گوناگون را به دنبال دارد. بازی های رایانه ای اگر چه یادگیری را آسان می کند، تفکر انتقادی را بهبود می بخشد، تکرار موضوعات و مرور را امکان پذیر می کند و باعث افزایش خلاقیت، تمرکز و انگیزه می شود ممکن است موجب آسیب های جسمی، روانی وتربیتی و همچنین حس پرخاشگری دانش آموزان هم بشود.

توصیه ها

  • از بازی های تصویری خلاق که دانش آموزان باید به وسیله ی آن ها معماهایی را حل کنند استفاده شود.
  • والدین وقت بیشتری را به فرزندان خود اختصاص دهند تا به بازی رایانه ای عادت نکنند.
  • بهتر است والدین همراه فرزندان خود به بازی های مورد علاقه آن ها بپردازند تا دانش آموز به اندازه معقول از بازی ها استفاده نماید.
0