خط علم

تاثیر محیط بر یادگیری و آموزش دانش آموزان

تاثیر محیط بر یادگیری و آموزش دانش آموزان

فهرست مقاله

بسیاری از اخلاقیات و رفتارهای پر اهمیت و کاربردی دانش آموزان در محیطی شکل می گیرد که در آن یاد می‌گیرند و آموزش می بینند. اهمیت دادن به فضاهای آموزشی و رعایت اصول و استانداردهای مربوط به آن در طراحی این مراکز منجر به خلق محیطی متناسب با خواسته های روانی دانش آموزان و در نتیجه جامعه می گردد لذا از مهمترین و قابل توجه ترین مواردی که باید در بحث آموزش و یادگیری مورد بحث و گفت و گو قرار گیرد و به آن جامعه عمل پوشیده شود مسئله محیط آموزشی است. دانش آموز که در حال شکل گیری و تغییرات رفتار خود است به هنگام مواجهه با محیط، یادگیری برایش رخ می دهد که این تغییر رفتار تحت عواملی چون آمادگی، هدف، انگیزه، تجارب و موقعیت یادگیری قرار می‌گیرد برای اینکه تغییرات رفتاری دانش آموز ماندگار و حاصل تجربه باشد باید دانش آموز با محیط یادگیری درگیر شده و یادگیری مشارکتی به وقوع بپیوندد.

دانش آموز و محیط آموزشی

توجه به فضای آموزشی به عنوان محیطی که سهم بسزایی در فرآیند رشد دانش آموز و مراحل مختلف زندگی او ایفا می‌کند بسیار حائز اهمیت است همانگونه که روانشناسان در بررسی مسائل آموزشی همواره عوامل گوناگون چون خانواده، معلم، روش تدریس، کتب درسی، مدیریت آموزشی و …. را به عنوان عوامل موثر در فرآیند تحصیلی مورد تاکید قرار می دهند. محیط فیزیکی آموزشی دانش آموز نیز به عنوان عاملی زنده و پویا در کیفیت فعالیت های آموزشی و تربیتی دانش آموز موثر می دانند. عواملی چون رنگ، نور، متریال و نحوه چیدمان فضاها در کنار هم از جمله مواردی است که در طراحی محیط‌های یادگیری باید بدان ها توجه شود لازم به ذکر است اشخاص و اشیا هم به صورت نیروی بازدارنده و هم به صورت عامل تسهیل کننده در مرحله ی یادگیری عمل کنند. مدرسه و فضای آموزشی فقط دیوار، اتاق و اشیای بی روح نیستند بلکه فضا عرصه ای است که هر بخش آن برای دانش آموز پیامی دارد و هر کدام یک فرهنگ هستند و توجه به این فرهنگ اهداف تعلیم و تربیت را تشکیل می دهند.

موقعیت و محیط یادگیری

موقعیت یادگیری و محیط آن از عوامل بسیار مهم در یادگیری است. محیط یادگیری ممکن است 1- عاطفی باشد 2- مربوط به نیروی انسانی به ویژه معلم و عوامل اجرایی مدرسه باشد 3- در رابطه با امکانات محیط آموزشی باشد. موقعیت آموزشی توام با محبت و احترام متقابل نسبت به محیط خشک و تهی از عواطف، تاثیر بیشتری در یادگیری خواهد داشت. برخورداری محیط آموزشی از همه امکانات دانش آموز را به کنجکاوی و تلاش برای یادگیری و حل مسائل ذهنی خود وامی‌دارد البته محیط و موقعیت یادگیری باید متناسب با آمادگی، استعداد، نیاز و گرایش دانش آموزان باشد. محیط آموزشی منحصر به فضا نیست معلم در این محیط نقش اساسی دارد تعامل درست معلم و سایر عوامل با دانش آموز می تواند محیط را جذب کند اما نکته حائز اهمیت این است که اگر عوامل اجرایی مدارس با نظریه های یادگیری آشنا نباشد و آموزش را تنها انتقال داده علمی به دانش آموز، گوش دادن به حرف معلم و حفظ کردن مطالب بدانند هرگز محیط مناسب و برانگیزاننده ای برای یادگیری فراهم نخواهد شد محیط آموزشی باید چنان سازماندهی شود که دانش آموز با انگیزه و تفکر و فرصت تصمیم گیری در خصوص چگونگی دستیابی به اهداف آموزشی را داشته باشد.

عوامل موثر بر یادگیری دانش آموزان

تاثیر خانواده بر یادگیری

والدین باید بدانند محیط غم آلود، اختلاف، بگومگو و حتی سکوت ناشی از قهر برای دانش آموزان خردکننده است. محبت و صمیمیت در خانواده بی تردید یکی از عوامل موثر شکوفایی استعدادها و یادگیری به شمار می رود. برخی از والدین سرزنشگر، سلطه جو و بی اعتنا نسبت به خواسته های فرزندان خویش هستند و دسته دیگر اسیر خواسته‌های فرزندان خود هستند و همین تفاوت باعث عکس العمل آن ها به صورت رفتاری سازگارانه یا ناسازگار می شود. به عنوان مثال بعضی از دانش آموزان از نطر درسی ضعیف هستند که نباید سرزنش شوند که در این صورت احساس جدایی می کنند در این صورت والدین باید در صدد پیدا کردن فرصت هایی جهت تشویقشان باشند و آنان را برای یادگیری های هر چند جزئی تشویق کنند. عقب ماندگی تحصیلی برخی از دانش آموزان ناشی از مسائل و مشکلاتی است که در خانواده وجود دارد گاهی والدین انتطارات بیش از قدرت و توان فرزندان از آنان دارند که در این صورت باعث بوجود آمدن مقاومت منفی در فرزندان و همچنین مخالفت، عصبانیت، سرکشی فرزند و عصبانیت والدین می‌شود از جمله این رفتارهای نامطلوب تنبیه است که بر اثر اعمال آن ممکن است یک نوع رفتار اصلاح شود ولی در عوض رفتار نامطلوب دیگری چون تنبیه و غیره جایگزین شود.

تاثیر جامعه بر یادگیری

جامعه ای که خواهان پایداری و سربلندی است و می خواهد در زمینه های گوناگون پیشرفت کند باید اهداف و مقاصد خود را از قبل تعیین نماید و با برنامه ریزی جامع و دقیق راههای رسیدن به آن را مشخص کند. وقتی جامعه چنین هدفی را سرلوحه کار خویش قرار دهد دیگر دانش آموزان رشته تحصیلی خود را بر اساس تصادف و یا از روی ناچاری انتخاب نمی‌کنند و یا به سوی رشته تحصیلی معینی هجوم نمی آورند بلکه هر دانش آموزی با توجه به علاقه، استعداد و توانایی خود رشته تحصیلی اش را انتخاب می کند در نتیجه دانش آموزان با ذوق و شوق درس می خوانند و در راه رسیدن به اهداف جامعه تلاش می کنند و همین باعث می شود افت تحصیلی تا حدود بسیار زیادی کاهش یابد و در مقابل یادگیری افزایش یابد.

تاثیر مدرسه بر یادگیری

لازمه اصلاح کالبد آموزش و پرورش ایجاد فضای مرتبط با فعالیت های دانش آموزان است فضاهایی که دارای شرایط مناسب و مطلوب برای رشد فیزیکی، ذهنی، عاطفی و اجتماعی دانش آموزان می باشد. مدرسه نهادی است اجتماعی و نمایانگر فرهنگ خاص جوامع مختلف است که به دانش آموزان جهان بینی آداب، رسوم، مهارت ها و دانش معینی را منتقل می کند واقعیت در آن است که فضای تربیتی فضایی با ملودی عاطفه است. عناصر تشکیل دهنده ی آن یعنی فضای ارتباطی، فضای باز، راهرو و غیره باید مجموعه ای باشد که دانش آموز در آن احساس معنی، ارتباط و مفهوم کند. مواردی که تاثیر بسزایی در کارایی محیط آموزشی دارد.1- سر و صدا که ظرفیت حافظه را کاهش می دهد. 2- راهروها و دیوارها 3- رنگ‌های آبی روشن، زرد و سبز بر توانایی دانش آموزان می افزاید و رنگ های سفید و سیاه و قهوه ای باعث کاهش یادگیری می شود.

تاثیر همسالان بریادگیری

همسالان نیز نقش مهمی بر یادگیری و رشد دانش آموزان دارند اما همسالان به چه کسانی گفته می شود؟ در زمینه رشد همسالان به کسانی گفته می شود که از لحاظ رسایی در یک سطح باشند از مهمترین عملکردهای گروه همسالان فراهم کردن یک منبع اطلاعاتی و ایجاد یک مبنای مقایسه در دنیای خارج از خانواده است. تاثیرات یادگیری زمانی فراهم می‌شود که همسالان دارای مهارت های اجتماعی باشند و حمایت کننده باشند.

0